რა ასაკიდან შეიძლება ბავშვმა ფეხბურთი დაიწყოს
ორგანიზებულ ჯგუფურ ვარჯიშს ბავშვების უმეტესობა 5-6 წლიდან უმკლავდება. მაგრამ სანამ ამ ციფრს დაეყრდნობით, ერთი რამ უნდა გაირკვეს: „ფეხბურთის დაწყება" სამ სხვადასხვა რამეს ნიშნავს და სამივეს თავისი ასაკი აქვს.
ქართულ ინტერნეტში ამ კითხვაზე ორი ურთიერთგამომრიცხავი პასუხი დევს — ერთგან წერია „6 წლიდან", მეორეგან „10 წლისთვის". არცერთს წყარო არ ახლავს და არცერთი არ ხსნის, საიდან მოდის ეს ციფრი. ქვემოთ პასუხს ისე დავშლით, რომ საბოლოო გადაწყვეტილება თქვენ მიიღოთ.
სამი განსხვავებული „დაწყება"
ბურთთან თამაში. ეს ვარჯიში არ არის და მწვრთნელი არ სჭირდება. 3-4 წლის ბავშვსაც შეუძლია ბურთის დარტყმა, გამოდევნება, ფეხით გაჩერება. ერთადერთი მიზანი ისაა, რომ ბურთი სახლში იყოს და ბავშვს მისი გამოყენება ეხალისებოდეს. ამ ეტაპზე არაფერი ისწავლება „სწორად" — და არც უნდა ისწავლებოდეს.
ორგანიზებული ჯგუფი. აქ უკვე მწვრთნელია, ჯგუფია და გარკვეული სტრუქტურა. ბავშვების უმეტესობა ამას 5-6 წლიდან უმკლავდება. კრიტერიუმი ასაკი კი არა, ის არის, შეუძლია თუ არა ბავშვს 40-50 წუთი ჯგუფში ისე გაატაროს, რომ ეს მისთვის სასიამოვნო იყოს.
შერჩევითი აკადემია. ეს სხვა ამბავია — აქ სინჯებია, კონკურენციაა და მოთხოვნებია. საქართველოში აკადემიები, როგორც წესი, 6-7 წლიდან იღებენ; იშვიათად — 4 წლიდანაც, ცალკე მოსამზადებელ ჯგუფებში. „იშვიათად" აქ მნიშვნელოვანი სიტყვაა: 4 წელი გამონაკლისია, არა ნორმა, და ის ბავშვის მზაობაზეა დამოკიდებული და არა მშობლის სურვილზე.
სამი ნიშანი, რომ ბავშვი მზადაა
კალენდარული ასაკი ყველაზე სუსტი მაჩვენებელია. სამი უფრო სანდო ნიშანია, რომელსაც თქვენ სახლშივე შეამოწმებთ.
- 40-50 წუთი ჯგუფში. შეუძლია თუ არა ბავშვს ამდენი ხნის განმავლობაში სხვა ბავშვებთან ერთად ყოფნა ისე, რომ არ დაიღალოს და არ გაბრაზდეს.
- მარტივ ინსტრუქციას მიჰყვება. „გაიქეცი კონუსამდე და დაბრუნდი" — ესმის და ასრულებს. ეს არ არის დისციპლინის საკითხი; ეს იმას ნიშნავს, რომ ვარჯიშიდან რაღაცას წაიღებს.
- თვითონ ითხოვს. ეს ყველაზე მნიშვნელოვანია. თუ ბავშვი თვითონ ითხოვს ბურთს, თქვენ უბრალოდ ადგილს ეძებთ. თუ თქვენ სთავაზობთ და ის თანხმდება — ესეც ნორმალურია, ოღონდ სერიოზულ ჯგუფს ნუ იჩქარებთ.
თუ სამიდან ორი მაინც არის — მიდით და სცადეთ. თუ არცერთი — გადადეთ ორი-სამი თვით. ამ ასაკში სამი თვე არაფერს ცვლის.
როგორ გამოიყურება ვარჯიში 5-7 წელს
მშობელი ხშირად ელოდება, რომ ვარჯიშზე ბავშვები რიგში დადგებიან და სავარჯიშოებს გააკეთებენ. ამ ასაკში ეს პირიქით, ცუდი ნიშანია.
U.S. Soccer-ის სტანდარტით, 5-8 წლის ბავშვების თამაშის ფორმატი ასეთია: ოთხი მოთამაშე ოთხის წინააღმდეგ, მეკარის გარეშე, ოფსაიდის გარეშე, მე-3 ზომის ბურთით და ოთხი ათწუთიანი პერიოდით. მოედანი პატარაა, კარი დაბალი.
ლოგიკა მარტივია: რაც ნაკლები მოთამაშეა მოედანზე, მით მეტჯერ ეხება თითოეული ბურთს. ბურთთან შეხების რაოდენობა ამ ასაკში მთავარი მაჩვენებელია — არა ანგარიში და არა ტაქტიკა. სწორედ ამ ლოგიკაზეა აგებული მცირე ფორმატები პორტუგალიასა და ინგლისში.
როცა ვარჯიშს დაესწრებით, ერთი რამ დათვალეთ: რამდენ ხანს დგას თქვენი ბავშვი უმოძრაოდ. თუ ვარჯიშის ნახევარს რიგში ატარებს, ჯგუფი ან ძალიან დიდია, ან სავარჯიშო არ არის ამ ასაკისთვის შერჩეული.
ორი შეცდომა, რომელიც ამ ასაკში ძვირად ჯდება
პირველი — ერთ სპორტში ადრეული სპეციალიზაცია. American Academy of Pediatrics-ის 2016 წლის კლინიკური ანგარიშის რეკომენდაციით, ერთ სპორტზე კონცენტრირება სასურველია გვიან მოზარდობამდე გადაიდოს, ხოლო პუბერტატამდე ბავშვმა რამდენიმე სპორტი უნდა გამოსცადოს — ეს ამცირებს ტრავმის, გადაწვისა და სტრესის რისკს. ფეხბურთი იმ სპორტს არ ეკუთვნის, სადაც ადრეული სპეციალიზაცია აუცილებელია.
პრაქტიკულად ეს ნიშნავს: თუ ბავშვს ცურვაც უყვარს და ფეხბურთიც, ორივე დატოვეთ. ეს არჩევანი 14-15 წელს დადგება, არა შვიდში.
მეორე — შედეგზე ორიენტაცია. ექვსი წლის ასაკში გატანილი გოლი, მოგებული მატჩი ან „საუკეთესო მოთამაშის" სტატუსი მომავალ კარიერაზე პრაქტიკულად არაფერს ამბობს. ამ ეტაპზე ერთადერთი გრძელვადიანი მაჩვენებელი ისაა, უხარია თუ არა ბავშვს ვარჯიშზე წასვლა ექვსი თვის შემდეგაც — და ამაზე ყველაზე მეტად ის მოქმედებს, რას ეუბნებით მატჩის შემდეგ.
ბავშვი, რომელიც შვიდ წელს ყველაზე სწრაფია, ხშირად უბრალოდ ყველაზე ადრე დაბადებულია იმ წელს. ეს უპირატესობა დროთა განმავლობაში ქრება — და მასზე აშენებული თავდაჯერებაც.
რას ნიშნავს ეს საქართველოსთვის
მოთამაშისთვის. თუ ცხრა ან ათი წლის ხარ და ჯერ არ გიცდია — არაფერი დაგიგვიანდა. ამ ასაკში ტექნიკა კარგად ისწავლება და შენი უპირატესობა ის იქნება, რომ ბურთს იმიტომ ეხები, რომ გინდა, და არა იმიტომ, რომ ოთხი წელია დადიხარ.
მშობლისთვის. საქართველოში ბავშვთა ფეხბურთის ყოველთვიური საფასური, როგორც წესი, 100-დან 400 ლარამდე მერყეობს — სხვაობა დიდწილად ინფრასტრუქტურასა და ჯგუფის ზომაზეა დამოკიდებული, არა სწავლების ხარისხზე. სანამ ფასს შეადარებთ, ერთხელ მაინც დაესწარით ვარჯიშს.
მწვრთნელისთვის. 5-7 წლის ჯგუფში მშობელი პირველად აფასებს არა ვარჯიშის შინაარსს, არამედ იმას, როგორ ესაუბრებით ბავშვს შეცდომის შემდეგ. ეს შთაბეჭდილება რჩება.
ხშირად დასმული კითხვები
დავაგვიანეთ, თუ ბავშვი 10 წლისაა და ჯერ არ უვარჯიშია?
არა. ათი წელი ტექნიკის შესწავლის ერთ-ერთი ყველაზე ნაყოფიერი პერიოდია. დანაკლისი იქნება სათამაშო გამოცდილება, არა უნარი — და ეს ერთ სეზონში ივსება.
კვირაში რამდენჯერ ჰყოფნის ექვსი წლის ბავშვს?
ორი ვარჯიში სავსებით საკმარისია. დანარჩენი დრო თავისუფალ თამაშსა და სხვა მოძრაობებს უნდა დარჩეს.
აუცილებელია ბუცი პირველივე ვარჯიშზე?
არა. პირველი თვე ჩვეულებრივ სპორტულ ფეხსაცმელშიც გაივლის. ბუცის ყიდვა აზრს იძენს მაშინ, როცა უკვე ცნობილია, რომელ საფარზე ივარჯიშებს ბავშვი.
შეიძლება ერთდროულად ცურვაც და ფეხბურთიც?
შეიძლება და სასურველიც არის. სწორედ ეს არის ის მრავალფეროვნება, რომელსაც პედიატრთა რეკომენდაციები გულისხმობს.
თუ ბავშვის ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული კითხვა გაქვთ — ტკივილი, ადრე გადატანილი ტრავმა, ზრდის თავისებურებები — ვარჯიშის დაწყებამდე ექიმთან კონსულტაცია აუცილებელია. ეს ტექსტი საგანმანათლებლო ხასიათისაა და ინდივიდუალურ სამედიცინო რჩევას არ ცვლის.