ფეხბურთელი ბავშვის კვება: რაზე დგას ენერგია
როცა მშობელი კითხულობს, რა ჭამოს ბავშვმა ვარჯიშამდე, პასუხად ხშირად ზრდასრული სპორტსმენის რჩევებს იღებს — ცილის ფხვნილები, კრეატინი, კვების ზუსტი გრაფიკი.
ბავშვს ეს არ სჭირდება. მას სჭირდება რეგულარული, ჩვეულებრივი საკვები საკმარისი რაოდენობით — და ორი-სამი მარტივი წესი იმაზე, თუ როდის.
კვება არ არის დიეტა
მოზარდი სპორტსმენი იზრდება და ვარჯიშობს ერთდროულად. ეს ორი პროცესი ენერგიას მოითხოვს. მთავარი რისკი ამ ასაკში არა ის არის, რომ ბავშვი „არასწორად" ჭამს, არამედ ის, რომ ჭამს ცოტას.
სწორედ ამიტომ საკვების შეზღუდვა მოზარდ ფეხბურთელთან — წონის, „ფორმის" ან „სისწრაფის" მიზნით — არასდროს უნდა ხდებოდეს მშობლის ან მწვრთნელის გადაწყვეტილებით. ეს ექიმის სფეროა.
ვარჯიშამდე
ორი მთავარი პრინციპი:
- დრო. სრული კვება ვარჯიშამდე რამდენიმე საათით ადრე ჯობია. თუ ვარჯიშამდე ერთი საათი დარჩა, მსუბუქი რამ სჯობს — ხილი, პური, იოგურტი.
- შინაარსი. ძირითადი ენერგია ნახშირწყლებიდან მოდის: ბრინჯი, მაკარონი, პური, კარტოფილი, ხილი. ცხიმიანი და მძიმე საკვები ვარჯიშამდე ცუდად ითვისება.
ცალკე წესი: სამატჩო ან სავარჯიშო დღეს ახალი, გამოუცდელი კერძი არ არის კარგი იდეა. ეს ის დღე არ არის, როცა ორგანიზმის რეაქციას ამოწმებ. თვით სამატჩო დღეს ცალკე რიტმი აქვს — სამი საათი მატჩამდე, ერთი საათი და პირველი ნახევარი საათი მის შემდეგ.
ვარჯიშის შემდეგ
ვარჯიშის შემდეგ ბავშვს ჩვეულებრივი კვება სჭირდება — არა სპეციალური პროდუქტი. თუ ვარჯიშსა და სახლში დაბრუნებას შორის დიდი ინტერვალია, ჩანთაში ხილი ან სენდვიჩი ჩადეთ.
ყველაზე ხშირი შეცდომა ისაა, რომ ბავშვი ვარჯიშის შემდეგ საერთოდ არაფერს ჭამს, სახლში კი უკვე ძალიან გვიან ვახშმობს.
წყალი
წყალი უნდა იყოს ხელმისაწვდომი ვარჯიშამდე, ვარჯიშის დროს და მის შემდეგ — არა მხოლოდ როცა ბავშვი ითხოვს. წყურვილი დაგვიანებული სიგნალია.
ჩვეულებრივი, ერთსაათიანი ვარჯიშისთვის სუფთა წყალი სავსებით საკმარისია. სპორტული სასმელები შექმნილია ხანგრძლივი და ინტენსიური დატვირთვისთვის — ბავშვის ჩვეულებრივ ვარჯიშზე ისინი ძირითადად შაქრის დამატებით წყაროდ რჩება.
რა არ სჭირდება ბავშვს
სპორტული დანამატები, ცილის ფხვნილები, ენერგეტიკული სასმელები, „მასის მომმატებელი" პროდუქტები. მოზარდის საჭიროებები ჩვეულებრივი კვებით იფარება.
თუ ეჭვი გაქვთ, რომ ბავშვს რაიმე აკლია — ეს ანალიზისა და ექიმის საკითხია, არა თაროდან აღებული პროდუქტის.
ენერგეტიკული სასმელები ცალკე უნდა აღინიშნოს: ისინი კოფეინის მაღალ დოზას შეიცავს და ბავშვებისა და მოზარდებისთვის განკუთვნილი არ არის.
როგორ გამოიყურება ჩვეულებრივი დღე
კარგი სამატჩო ან სავარჯიშო დღე რთული არ არის: სრული საუზმე, ნორმალური სადილი, მსუბუქი რამ ვარჯიშამდე ერთი-ორი საათით ადრე, წყალი ხელთ და ვახშამი ვარჯიშის შემდეგ გონივრულ დროს.
თუ ეს ხუთი პუნქტი დაცულია, დანარჩენი დეტალები ამ ასაკში მეორეხარისხოვანია.
როდის უნდა მივმართოთ სპეციალისტს
ექიმთან ან დიეტოლოგთან კონსულტაცია საჭიროა, თუ:
- ბავშვი მუდმივად დაღლილია ან ვარჯიშზე ენერგია ეტყობა, რომ არ ჰყოფნის;
- წონა მკვეთრად შეიცვალა — ნებისმიერი მიმართულებით;
- ბავშვს საკვებთან დაკავშირებული შეზღუდვა აქვს (ალერგია, აუტანლობა);
- ის თავად იწყებს ჭამის შეზღუდვას.
ბოლო პუნქტი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია და დაცდას არ ითმენს.
რას ნიშნავს ეს საქართველოსთვის
მოთამაშისთვის. თუ ვარჯიშზე ბოლო ოც წუთში ძალა გელევა, პირველი, რაც უნდა შეამოწმო, არ არის ვარჯიშის რეჟიმი — არამედ ის, ჭამე თუ არა იმ დღეს საკმარისად.
მშობლისთვის. ჩანთაში ჩადებული ხილი და წყლის ბოთლი უფრო მეტს ცვლის, ვიდრე ნებისმიერი დანამატი. ეს არ არის გამარტივება — ეს ამ ასაკის რეალობაა.
მწვრთნელისთვის. სეზონის დასაწყისში მშობლებთან ერთი მოკლე საუბარი კვებაზე და წყალზე მთელი წლის განმავლობაში აისახება.
ეს ტექსტი საგანმანათლებლო ხასიათისაა და ინდივიდუალურ სამედიცინო ან დიეტოლოგიურ რჩევას არ ცვლის. ბავშვის კვების ნებისმიერი მნიშვნელოვანი ცვლილება სპეციალისტთან უნდა შეთანხმდეს.